غیبت امام عصر (عج) فلسفه و الگوهای قرآنی آن
موسی هنرپیشه بهمن ۱۲م, ۱۳۸۸
یکی از موضوعات مهم در بحث مهدویت غیبت آن حضرت از عیون خلق است.فلسفه این غیبت چیست؟آیا در قرآن و روایات رد پایی از غیبت معصومین وجود دارد یا نه؟ برای بررسی این موضوع لازم است بیان کنیم که:
اولاً:غیبت امام عصر(عج) از پیش از این پیش بینی شده بود:
امام صادق(ع):«للقائم غیبتان؛احدهما طویله والاخری قصیره(قائم دو غیبت دارد؛یکی بزرگ و دیگری کوتاه است.»(۱)
امام علی(ع) نیز می فرماید:«قائم ما دو غیبت خواهد داشت،یکی طولانی تر از دیگری خواهد بود.در دوران غیبت او تنها کسانی در اعتقاد به امامتش پایدارند که دارای یقینی استوار و معرفتی کامل باشند.»(۲)
فلسفه غیبت:
اگر چه پاره ای از روایات تأکید دارند که وجه حکمت غیبت ظاهر نمی شود مگر بعد از ظهور آن حضرت.همان گونه که حکمت شکستن و سوراخ کردن کشتی و یاکشتن بچه و ساختن دیوار توسط خضر معلوم نگردید مگر بعد از لحظه جدایی.(۳)
و یا اگر چه امام عصر(عج)در پاسخ نامه اسحاق بن یعقوب با واسطه یکی از نواب اربعه اش-محمد بن عثمان-در مورد علت غیبت نوشته اند:« یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ لاَ تَسْأَلُواْ عَنْ أَشْیَاء إِن تُبْدَ لَکُمْ تَسُؤْکُمْ»(۴)(۱۰۱/مائده)
اما از لابه لای همین روایات و با تفکر در آیات چند فلسفه مشخص می شود:
۱)آزمایش مردم: امتحان یکی از سنت های عام خداوند است و یکی از مواد امتحانی، غیبت و عدم حضور رهبر و ولی اوست .
یکی از ابعاد غیبت کبری بُعد آزمایشی آن است. حضرت امام حسن عسکری(ع) می فرماید:«انَّ ابنی هوالقائم مِن بعدی و هوالذی یجری مِنه سنن الانبیاءعلیهم السلام بالتعمیر والغیبة حتی تقسو قلوبٌ لطول الاَمَد.»(پس از من فرزندم قائم صاحب امر دین و امامت است و اوست که مانند پیامبران عمری درازخواهد داشت و غائب خواهد شد،در غیبت ظولانی او دلها تیره گردد.)(۵)
گاهی معلم برای مدتی از کلاس بیرون می رود تا وضع شاگردان را در غیبت او بنگرد. آری او با پیامبران مختلف شباهت هایی دارد و این پیامبران بعد ی از ابعاد او را روشن می کنند
نام پیامبر وجه شباهت با امام عصر(عج)
آدم(ع) طول عمر
نوح(ع) طول عمر
ابراهیم(ع) پنهان بودن ولادت و دوری از مردم
موسی(ع) پنهان بودن ولادت و دوری از قوم
یوسف(ع) زیبائی، جود، بودن در بین مردم و شناخته نشدن
صالح(ع) غیبت از قوم
داوود(ع) قضاوت کردن به حکم داوودی
سلیمان(ع) جهان داری و حشمت سلیمانی
ایوب(ع) برخورداری از فرج و گشایش پس از گرفتاری
یونس(ع) رجوع میان مردم پس از غیبت
عیسی(ع) نورانیت، مورد اختلاف قرار گرفتن او،طول عمر،غیبت
محمد(ص) انقلاب خونین و خروج با شمشیر و در هم کوبیدن جباران(۶)
امام موسی کاظم (ع) در مورد آزمایش مردم می فرماید:
«هنگامی که پنجمین فرزند من غایب شد، مواظب دین خود باشید؛ مبادا کسی دین شما را ضایع کند. او ناگذیر غیبتی خواهد داشت به طوری که گروهی از عقیده خویش باز می گردند. خداوند بوسیله غیبت بندگان خویش را آزمایش می کند.»(۷)
اما این آزمایش از سایر آزمایش ها سخت تر است؛به دو دلیل:
اولاً: از جهت اصل غیبت و طولانی بودن آن
ثانیاً: از جهت سختیها و مصائب ناگوار
۲) حفظ جان امام (عج): زراره یکی از بزرگترین شاگردان امام صادق(ع) در جواب کسی که از علت غیبت حضرت سؤال می کند می فرماید:«به علت خوف از کشته شدن، آن حضرت غایب است. (عن زراره قال انَّ للقائم غیبةٌقبل ظهوره قلت لِمَ قال یخاف القتل.) (۸)
ممکن است این سؤال مطرح شود که بحث شهادت طلبی چه می شود؟ پاسخ آن است که حضرتش خاتم الاوصیاء است و پس از او وصایت پایان می یابد؛ لذا حفظ جان او با انبیاء و امامان سابق علیهم السلام کاملاَ فرق می کند.
۳) نبودن بیعت هیچ کسی در ذمه او: امام عصر(عج) فرموده اند:«ای کسانی که ایمان آوردهاید سؤال نکنید از چیزی که چون جواب آن بر شما ظاهر گردد و شما را بد آید؛ بدرستی نبود هیچ یک از پدران من مگر اینکه واقع شده است در گردن او بیعت بیدادگری که در زمان او بوده و من به وقت خود ظهور خواهم کرد و در صورتی که بیعت هیچ کس در گردن من نباشد. (و انّی اخرجُ حین اخرج و لا بیعةَ لا حد قط فی عنقی.)(۹)
پی نویس ها ؛
۱)غیبت نعمانی،ص ۱۷۰۰ ومنتخب الاثرفصل ۲،باب۲۶ص۲۵۳-۲۵۱
۲)قندوزی،شیخ سلیمان،ج۳،باب۷۱،ینابیع المودة
۳)اکمال الدین،شیخ صدوق،باب ا۸ و منتخب الاثر،ص۲۶۶
۴) منتخب الاثر،ص۲۶۶
۵) مجلسی،علامه محمد باقر،ج۵۱،ص۲۴۴
۶)حکیمی،محمد رضا،خورشید مغرب،ص۱۷۴
۷)شیخ طوسی،الغتیة،ص۲۰۴
۸)منتخب الاثر،ص۲۶۹
۹)همان،ص۲۶۶
- معارف
- نظر(۰)