Archive for اردیبهشت, ۱۳۹۵

بلای نفت

اردیبهشت ۱۸ام, ۱۳۹۵

صندوق بین المللی پول ۵۱ کشور را کشورهای غنی از منابع طبیعی معرفی کرده است. این گروه به کشورهایی اطلاق می شود که حداقل ۲۰% از صادرات یا ۲۰% از منابع مالی شان حاصل از استحصال منابع طبیعی تجدید ناپذیر باشد. ۲۹ کشور از این ۵۱ کشور در دسته کشورهای فقیر از نظر درآمد قرار گرفته اند. مشخصه های مشترک این کشورها انحصار صادرات به منابع خام، نوسان زیاد منابع درآمدی و نرخ رشد پایین اقتصادی است.

متاسفانه ایران از جمله این کشورهاست. ایران همچون تعداد دیگری از کشورهای نفتخیز به “بلای نفت” گرفتار است. این اصطلاح به پارادوکسی اطلاق می شود که کشورهای نفتخیز علیرغم برخورداری از منابع عظیم انرژی شامل نفت و گاز نتوانسته اند پا به پای کشورهای فاقد منابع، رشد اقتصادی لازم را داشته باشند و در استحکام بخشیدن به زیرساختهای اقتصادی خود ناکام بوده اند.

به راستی چه عاملی باعث شده است در سال ۱۳۵۵ تولید نفت ایران شش میلیون بشکه در روز باشد و پس از گذشت چهل سال این عدد به دو میلیون بشکه در روز تنزل نماید؟ چرا ونزوئلا که از بنیانگذاران اوپک و دارای منابع سرشار نفت است امروز به مرحله سقوط کامل اقتصادی رسیده است و بنا به پیش بینی صاحبنظران اقتصادی تا پایان سال جاری اقتصاد این کشور بطور کامل دچار فروپاشی خواهد شد؟ چرا مکزیک، نیجریه، چاد و بعضی کشورهای نفتخیزدیگر نیز شرایط نسبتا” مشابهی دارند؟

عامل همه اینها “بلای نفت” یا “پارادوکس فراوانی نعمت” است. سه استدلال برای این تئوری ارائه شده است:

اول: علم و تکنولوژی بهره برداری از منابع نفت و گاز در دست شرکتهای بزرگ چند ملیتی است. این شرکتها به دلایل مختلف حاضر به انتقال دانش و تجربه خود به شرکتهای بومی نیستند. استخدام نیروهای بومی هر کشور در صنایع نفت و گاز به مرحله بهره برداری یا حداکثر مرحله ساخت و نصب خلاصه می شود. لذا استثمار و غارت منابع به جیب سرمایه داران بین المللی که صاحب تکنولوژی و گرداننده بازار نفت می باشند دور از ذهن نیست.

دوم: بهره برداری از منابع طبیعی خصوصا نفت و گاز می تواند منجر به بیماری هلندی شود. اما بیماری هلندی که این روزها زیاد به گوشمان می خورد چیست؟ درآمدهای بادآورده حاصل از فروش منابع طبیعی همچون نفت و گاز منجر به افزایش ارزش پول ملی می شود. افزایش ارزش پول ملی هزینه تولید را بالا می برد و صادرات سایر محصولات کشور همچون صنایع کوچک و  کشاورزی را غیر اقتصادی می کند. نتیجه آنکه رکود بر سایر صنایع حاکم می شود؛ سرمایه گذاری در سایر صنایع رو به کاهش می گذارد؛ بیکاری گسترش می یابد و اقتصاد کشور توان رقابت در بازار جهانی را از دست می دهد. این شرایط منتج به گسترش بی عدالتی و فقر و کاهش رفاه عمومی می گردد.

سوم: افزایش منابع درآمدی حاصل از نفت، فساد اقتصادی را در پی دارد. در کشورهای نفتخیز که عمدتا حکومتهای غیر دموکراتیک بر آنها حکمرانی می کنند شفافیت وجود ندارد. سهم زیادی از پول نفت به جیب صاحبان قدرت و دلالان نفتی می رود. گاها” با پرداخت سوبسید یا یارانه نقدی که تنها بخش اندکی از درآمدهای کلان این حوزه است و نیز حذف مالیات بصورت گزینشی به قول معروف با آب نبات دهان همه بسته می شود. به عبارت دیگر سهم اندکی از نفت بصورت صندوق تامین اجتماعی صرف پرداخت مستمری می شود و بخش عمده آن در جیب قدرتمندان جا خوش می کند و این یعنی فساد که به مرور زمان شکل سیستماتیک به خود می گیرد.

حال چه باید کرد که از این بلای خانمانسوز رهایی یافت؟ کشور ثروتمند و غنی نروژ با رفاه عمومی بالاتر از استانداردهای جهانی و بدون فقر و فساد نمونه ای از کشورهای موفق در این راه است.

اگر فرصتی یافتم این بحث را ادامه خواهم داد. نظرات دوستان و خوانندگان محترم مشوقی برای ادامه بحث خواهد بود.

نشریه رویداد ۱۳ اردیبهشت ۹۵

اردیبهشت ۱۸ام, ۱۳۹۵

در این شماره میخوانید:

  • رییس ستاد همراهان تدبیر و امید فارس: شور و شعور مردم فارس کار نیمه کاره را تمام کرد
  • بررسی باستان شناسی منطقه بیرم در پس کرانه های خلیج فارس
  • فرماندار مهر: در چشم انداز پیش رو شهرستان مهر را فارس جنوبی خواهند نامید
  • همزمان با هفته کارگر فروشگاه تعاونی مصرف کارگران و بازنشستگان لامرد و مهر افتتاح شد

 

از اینجا دانلود کنید

نشریه رویداد اول اردیبهشت ۹۵

اردیبهشت ۳ام, ۱۳۹۵

در این شماره میخوانید:

 

  • مدیرعامل منطقه ویژه انرژی پارس
  • اشتغال ۵۵ هزار نفر در پارس جنوبی
  • گفتگوی رییس سازمان نظام مهندسی ساختمان شهرستانهای لامرد و مهر
  • جشنواره بزرگ غذاهای سنتی و صنایع دستی در گله دار برگزار شد
  • سرویس دهی شبانه روزی مخابرات در بخش اسیر
  • آسیب شناسی اجتماعی در شهرستانهای لامرد و مهر و راههای پشگیری و کنترل آن
  • شکاف نسلها
  • کجای کار روحانی ایراد دارد
  • جشنواره غذای سالم در مدرسه غیردولتی فرزانگان

 

از اینجا دانلود کنید